Pedagog w OZSS (teoria).

Zadaniem pedagoga w określaniu przyczyn nieprzystosowania społecznego nieletnich jest zdiagnozowanie środowiska rodzinnego, jako potencjalnego źródła jego zaburzeń. Diagnoza rodziny w Rodzinnym Ośrodku Diagnostyczno – Konsultacyjnym obejmuje przede wszystkim ocenę jej struktury formalnej oraz nieformalnej. Na strukturę formalną jak słusznie podkreśliła M. Bogdanowicz składają się:

  • aktualna sytuacja rodzinna, czy nieletni posiada rodzinę, kto i dlaczego zajmuje się jego wychowaniem,
  • stan rodziny (rodzina naturalna, zastępcza, adopcyjna, pełna, niepełna, zrekonstruowana),
  • skład rodziny (poszczególne osoby należące do najbliższej rodziny, osoby mające istotny wpływ na wychowanie).

Zaś do struktury nieformalnej zalicza się:

  • atmosferę wychowawczą, czyli charakter wzajemnych stosunków między członkami rodziny i ogólny klimat emocjonalny towarzyszący życiu rodzinnemu,
  • konstelację rodziny, którą charakteryzuje więź rodzinna, czyli poczucie wspólnoty między jej członkami. (więzi rodzinne mogą być: prawidłowe, słabe, negatywne; może również występować brak więzi),
  • układ stosunków między rodzicami zależny od ich osobowości, ich bardziej lub mniej korzystnych cech, historii ich małżeństwa oraz pełnionych ról małżeńskich i rodzicielskich,
  • układ stosunków między rodzicami a dziećmi określany głównie przez postawy rodzicielskie,
  • układ stosunków między dzieckiem a innymi członkami rodziny, między rodzeństwem, dziadkami, osobami należącymi do rodziny dalszej, a będącymi dla dziecka autorytetem,
  • styl życia w rodzinie, czyli jej styl funkcjonowania jako całości na tle szerszego środowiska.

To od pierwotnego środowiska wychowawczego, jakim jest rodzina zależy w ogromnym stopniu kształtowanie się psychiki człowieka, zwłaszcza w warstwie jego rozwoju emocjonalnego i społecznego. W związku z tym przeprowadzając badanie diagnostyczne rodziny dla potrzeb sądu, poza oceną wymienionych elementów jej struktury, zwraca się również szczególną uwagę na zjawiska, które dotyczą: patologii środowiska rodzinnego (np. alkoholizm i inne uzależnienia, przestępczość, różne formy krzywdzenia dzieci), niewydolności  wychowawczej  rodziny  objawiającej  się  nieprzystosowaniem  społecznym, trudności i opóźnień w nauce nie tylko w odniesieniu do jednego dziecka, ale też w odniesieniu do pozostałych dzieci w rodzinie, niedostatecznego zaspokajania potrzeb bytowych dziecka, braku zaspokojenia podstawowych potrzeb psychicznych, tj. miłości, przy­ należności, bezpieczeństwa i akceptacji, dostarczania negatywnych wzorców osobowych.

Kolejnym etapem diagnozy widocznym zwłaszcza w sprawach nieletnich jest psychologiczne badanie procesów poznawczych i osobowości. Badanie to służy przede wszystkim wyjaśnieniu psychologicznych mechanizmów leżących u podstaw zaburzonego funkcjonowania społecznego, w tym także podstaw dokonania czynów karalnych.


źródło: Paulina Forma  Akademia Świętokrzyska